Tobar an Dualchais - Kist O Riches

spacer
Guthan ar sinnsirean ... a' tighinn beo tro theieneolas an latha an-dingh The speik o a bygane age ... gien new virr wi  fantoosh technology
Tha barrachd is 36,000 chlàran-fuaim air an làraich-lìn seo a chaidh a chlàradh ann an Alba agus nas fhaide air falbh, bho na 1930an agus air adhart.
Am measg nan clàran cluinnidh tu sgeulachdan, òrain, ceòl, bàrdachd agus fiosrachadh fìrinneach.

Rannsaich



(faic eisimpleirean)

search footer

Clàr na Mìosa


Thug a’ Chiad Chogadh buaidh mhòr air Murchaidh MacPhàrlain agus a bhàrdachd. Dealbh ©allouphoto- fotolia

B' e bàrd a bh' ann am Murchadh MacPhàrlain (Bàrd Mhealaboist), a bha cuideachd a' strì às leth cànan is cultar na Gàidhlig. Rugadh agus thogadh e ann am Mealabost ann an Eilean Leòdhais ann an 1901 agus chaidh e gu sgoil na sgìre far an do dh'ionnsaich e Beurla, Fraingis agus Laideann, ach cha d' fhuair e cothrom a bhith air fhoghlam sa chànan aige fhèin, Gàidhlig. Nuair a bha e na dheugaire chunnaic e an droch bhuaidh a bh' aig a' Chiad Chogadh air coimhearsnachdan Gàidhealach nuair a chaill tòrr de dh'fhir òga am beatha, agus thug seo buaidh air na sgrìobh e anns a' bhàrdachd aige.

Nuair a cheannaich am Morair Leverhulme Eilean Leòdhais ann an 1918, chuir e diofar sgeamaichean air dòigh gus gnìomhachasan iasgaich an eilein a leudachadh agus bha Murchadh am measg an fheadhainn a chaidh fhastadh leis. Nuair nach do shoirbhich leis na sgeamaichean seo, chaidh Murchadh a-null a Chanada air an SS Marloch ann an 1924 agus chuir e seachad bliadhnaichean ann am Manitoba. Cha do chòrd an t-àite ris idir oir bha e cho eadar-dhealaichte bhon eilean a dh'fhàg e. 'S ann ann am Manitoba a sgrìobh e 'Is Fhada Leam an Oidhche Gheamhraidh' (Faili Faili Faili Hò Rò), anns a bheil a chianalas gu math follaiseach.

Thill e dhachaigh ann an 1932 agus chuir e seachad an còrr dhe bheatha an sin na chroitear, ach a-mhàin na trì bliadhnaichean a bha e air Seirbheis Nàiseanta eadar 1942 agus 1945.

Bha tòrr dhiofar chuspairean anns na h-òrain aige agus thug na rudan a thachair dha na bheatha agus a chreideamhan buaidh mhòr air na h-òrain. Am measg nan cuspairean bha: cogadh; gaol; cànan agus cultar na Gàidhlig; cùisean sòisealta agus poilitigeach; obair thraidiseanta agus dualchas na Gàidhealtachd; tachartasan ionadail; agus cianalas.

Chaidh òrain Mhurchaidh aithneachadh gu mòr anns na 1960an nuair a thòisich e ri òrain a dhèanamh do chòmhlain-chiùil Gàidhlig, leithid na h-Òganaich agus na Siaraich, airson co-fharpaisean a' Mhòid. Bha na h-Òganaich gu math soirbheachail le cuid de na h-òrain aige anns na 1970an agus choisinn Murchadh duais aig an Fhèis Phan-Cheilteach ann an Cill Airne, Èirinn ann an 1972 airson an òrain 'Mi le M' Uilinn'. Thug bàrdachd Mhurchaidh misneachd do chòmhlain-chiùil mar Capercaillie agus Runrig agus chaidh na h-òrain aige a sheinn le daoine mar Karen NicMhathain, Dougie MacIlleathain agus Iseabail NicAsgaill.

Chaidh cruinneachadh de dh'òrain Mhurchaidh, 'An Toinneamh Dìomhair', fhoillseachadh le Gazette Steòrnabhaigh ann an 1973 agus bha 'Dàin Mhurchaidh' air fhoillseachadh ann an 1986 leis a' Chomunn Ghàidhealach, ceithir bliadhna an dèidh a bhàis.

Anns a' chlàr seo tha Murchadh a' seinn an òrain aige fhèin, 'Is Fhada Leam an Oidhche Gheamhraidh', a chaidh a chlàradh ann an 1957.

Èist ri 'Is Fhada Leam an Oidhche Gheamhraidh'

Thoir sùil air clàran Murchadh MacPhàrlain

search footer

Rannsaich le Siorrachd

Scotland county map
spacer

Mun Làrach-lìn

Bha Julie Fowlis agus Chris Wright nan Luchd-ealain air Mhuinntireas airson Tobar an Dualchais ann an 2012

spacer

 
BBC Alba
Heritage Lottery Fund
The National Trust for Scotland
Sabhal Mor Ostaig
EDINA